De geschiedenis van de Ronde van de Molen

Bij gelegenheid van de veertigste Ronde van de Molen wilde de werkgroep "40 jaar Ronde van de Molen" graag op een bijzondere manier stil staan bij de historie van de Ronde. Men meende dit het best te kunnen doen door die in vogelvlucht vast te laten leggen in een brochure. En zo geschiede waardoor wij nu in de gelegenheid zijn om deze geschiedenis digitaal te kunnen weergeven. Dat het bekendste Oosterhoutse wielerspektakel veertig jaar geleden nu juist op de Voorheide ,het huidige Slotjes Oost, zijn oorsprong vond, is eigenlijk niet zo verwonderlijk. Wielrennen was toen al, niet alleen daar maar in heel Nederland,vroeg populair.

In 1934 werd wielerclub "De Jonge Renner" opgericht in het café van Willem Ripzaad aan de Tilburgseweg. Werklozen uit de wijk legden in de tuin achter het café een zandbaantje van ongeveer 200 meter lengte aan. De Ronde heeft, en daarin ligt minstens een groot deel van het succes, altijd een speciale band gehad met de wijk en het wijkwerk. De grote initiator, kapelaan Verschueren, was belast met het wijkwerk op de Voorhei, alle comitéleden waren afkomstig uit de wijk, en praktisch alle medewerkers waren uit de wijk zelf afkomstig. De opbrengsten van het wielerfeest zullen voor de komende jaren in belangrijke mate ten goede komen van het wijkhuis. De Ronde van de Molen is niet alleen een evenement voor de wijk. Vele wielervrienden in de stad en in de regio zagen, en zien, er telkens weer naar uit.

HET INITIATIEF

Geschiedenis Het initiatief om een wielerronde te organiseren werd in 1956 genomen door kapelaan Verschueren samen met J.B. (Tiest) de Vos, handelaar in lompen en oude metalen, en zijn vriend P. (Piet) Vissers, sloper. De reden was eenvoudig. Wielrennen was populair. "De Jonge Renner" hield iedere woensdagavond zijn trainingsritten langs het kanaal over de Vijf Eikenweg en terug, of anders in de polder op de Effentweg. Een van die jonge renners was Henk de Vos, zoon van Tiest, een veelbelovend talent. Vader de Vos was er trots op. Hij zou hem best nog graag eens in de eigen woonplaats, en liefst in de eigen wijk naar de over winning zien fietsen. Kapelaan Verschueren had geld nodig voor het wijkwerk. De wijk die wij nu nog kennen als de "Slotjes Oost", was in die tijd nog een echte achterstandswijk met slechte huizen, slechte straten, slechte riolering, een woonwagenkampje en een niet zo beste, ruige naam in de rest van Oosterhout. Henk van Bijnen vertelde: "De meeste Oosterhouters dachten toen dat ze hier gelijk een mes tussen de ribben kregen, maar dat viel toch aardig mee hoor".

Juffrouw Nooren, Cathechiste, was in het kleine "Mariahofke" met een groot aantal vrijwilligers actief bezig: met kook- en naailessen, cursussen voor moeders, meisjesclubs, kinderclubs, kindervakantiewerk, maatschappelijk werk en nog veel meer. Maar geld had ze niet en subsidie kreeg je daar toen nauwelijks voor. Een wielerronde om de kas wat te spekken was dus nog niet zo'n slecht idee. De Ronde kon bovendien door de wijkbewoners zelf georganiseerd worden. Midden in de wijk aan de Tilburgseweg stond een molen, en daarmee was de naam ook meteen gevonden: De Ronde van de Molen. Om de contacten met de gemeente wat te vergemakkelijken werd A. (Janus) van Oerle in het comité gevraagd. Die was lid van de KAB en toen al betrokken bij de gemeentepolitiek. C. (Kees) Frik was de man die de zaken goed op schrift wist vast te leggen. Om de zaak te completeren werden Th. Pieters (Thomas) die verstand had van wielrennen en W. (Walter) Vermijs, fietsenmaker en wielerenthousiast, ook gevraagd.

DE EERSTE RONDE

De Organisatie vergde heel wat. Eerst moest de datum worden vastgesteld: 28 juli. De Ronde moest officieel worden aangemeld bij de KNWU. Bij de gemeente werden de nodige vergunningen gehaald. Het parcours zelf werd afgezet met staalkabel gespannen tussen ijzeren buizen die een eindje de grond in geboord waren. Dat materiaal kwam van De Vos en Vissers. Aan de kabel hing jute. Met de politie moest,in de persoon van adjudant Buit, contact opgenomen worden om "de orde te bewaren". Alle "neringdoenden en zakenlui" langs het parcours kregen de vraag om premies beschikbaar te stellen of anderszins financieel mee te werken. Pierre Hessels werd ingehuurd om met zijn geluidswagen reclame te maken tot in Made, Geertruidenberg, Raamsdonk en Dongen toe. Het Rode Kruis verzorgde de EHBO-post. Er werden steunkaarten gedrukt die tevens dienst deden als lot. Hoofdprijs was een fiets die door Walter Vermijs ter beschikking was gesteld. De loten werden een week van te voren al in de wijk te koop aangeboden, en voor zover nog voorradig werd de rest op het parcours verkocht.

In de persoon van adjudant Buit werd contact opgenomen worden om "de orde te bewaren". Alle "neringdoenden en zakenlui" langs het parcours kregen de vraag om pre mies beschikbaar te stellen of anderszins financieel mee te werken. Pierre Hessels werd ingehuurd om met zijn geluidswagen reclame te maken tot in Made, Geertruidenberg, Raamsdonk en Dongen toe. Het Rode Kruis verzorgde de EHBO-post. Er werden steunkaarten gedrukt die tevens dienst deden als lot. Hoofdprijs was een fiets die door Walter Vermijs ter beschikking was gesteld. De loten werden een week van te voren al in de wijk te koop aangeboden, en voor zover nog voorradig werd de rest op het parcours verkocht.

DE HELE WIJK WERKTE MEE

Uit de wijk werd een grote werkploeg van wel veertig man opgetrommeld die het parcours moest afzetten, de start- en finishlijnen trekken, rugnummers uitdelen, de kassa's plaatsen en bemannen, hand en spandiensten verrichten, enzovoort. 's Morgens om half zeven was er voor hen al een H.Mis op het wijkhuis, dat verder de hele dag het zenuwcentrum van de koers bleef. Daarna begon het werk. Juffrouw Nooren zorgde tussen de middag voor lunchpakketjes met gesmeerde broodjes. De jury, de wedstrijdleiders en de commissarissen van de KNWU en het comité kregen na afloop een koffietafel aangeboden. "Het was daar soms net een gekkenhuis, dan liep er 's morgens al wel tachtig man door dat wijkhuis te denderen" vertelt Jan de Swart, een van de leden van het, toen nog, Comité, Ronde van de Molen. De entree bedroeg één gulden en "Ouden van dagen" en militairen in uniform mochten voor half geld binnen. Bij alle ingangen van de wijk kwamen kassa's te staan. Het geïnde geld werd bewaard in oude koekblikken en dat viel nog mee om daaraan te komen want "Er stond wel statiegeld van één of twee gulden op en je had er toch al gauw een stuk of veertien nodig", vertelde de Swart indertijd aan de schrijvers van het jubileumboekje. Aan alle bewoners langs het parcours kregen het verzoek hun tuinen en stoepjes extra netjes te maken en dat gebeurde dan ook. De wijk zag er schoon en fris uit.

HET PARCOURS

Het parcours begon, net als nu, bij het wijkhuis in de St.Antoniusstraat waar start en finish waren en liep dan over de Tilburgseweg, door de Lindelaan,Eikenlaan, Hoogstraat opnieuw naar de St.Antoniusstraat. De straten zagen er toen nog wel een stukje anders uit. Een deel van het parcours liep over kinderkopjes, een ander deel over klinkers, een enkel stuk was niet eens verhard. De renners hadden nog niet de beschikking over de lichtgewicht fietsen van nu. Van snelle, slankgesne den wielerkleding was al evenmin sprake. De premies die er te winnen waren zagen er ook nog heel anders uit: een levende kip die zolang bij de jury was gestald, een kilo droge worst, blik en veger, enzovoort. De wedstrijden begonnen rond elf uur 's morgens en duurden tot ongeveer vijf uur 's middags. Langs de weg stonden en zaten de toeschouwers, vooral bij het wijkhuis - de finish- was het erg druk. Veel mensen hadden hun stoelen buiten gezet en maak ten het zich gezellig. Er werd dat eerste jaar gefietst door nieuwelingen en aspiranten. Nieuwelingen draai den 33 rondjes en amateurs 55, dat komt overeen met ongeveer 60 en 100 kilome ter. Stadhouders was de eerste microfonist. Henkie de Vos won de Ronde niet, hij moest de eer laten aan een andere coryfee uit die dagen: Cees van Amsterdam. De prijsuitreiking was in café Royal aan de Pastoor Bresserstraat.

DE EERSTE RONDE SMAAKTE NAAR MEER

Het succes van die eerste ronde was groot. "De eerste Ronde van de Molen" zo stond er in Het Kanton, "is een volledig succes geworden". Met een totaal andere sfeer dan bijvoorbeeld de rondes welke regelmatig op De Warande verreden werden en zelfs anders van karakter dan de Ronde van Frankrijk, door bijna geheel Nederland met spanning gevolgd, is het een ronde geworden met een eigen cachet van dusdanige aard, dat deze Eerste Ronde van de Molen door een tweede, derde,tot nu de 53e gevolgd zal worden." Het artikel besloot met een compliment aan de bewoners: "Een extra woord van hulde past ongetwijfeld de bewoners van de buurt zelf. Zonder uit Cees van Amsterdam, de winnaar zondering gaven alle moeders langs het verreden parcours gehoor aan het verzoek van het bestuur om direct na afloop eraan mee te werken dat de straten tegen de zondag weer netjes waren. De bezems kwamen te voorschijn en binnen een half uur na afloop hadden deze huisvrouwen ervoor gezorgd, dat de naam van de Hollandse zindelijkheid weer eens alle eer werd aangedaan. Na aftrek van alle kosten bleef er 1800 gulden over. Daarvan werd 800 gulden gereserveerd voor de aankoop van materialen. De andere 1000 gulden gingen naar het wijkhuis. Ze werden bestemd voor het bouwfonds voor het nieuwe wijkhuis. (Het "Mariahofke" was veel te klein geworden.) Op de rekening van het Rode Kruis werd een tientje gestort en de politie kreeg als dank een doos sigaren.

HOE HET VERDER GING

Het comité kwam altijd al weer vroeg in het jaar bijeen om de zaken te regelen. Er werd niet alleen gepraat en geregeld, maar ook gewoon hard gewerkt. De leden gin gen persoonlijk de winkeliers en ondernemers langs om premies of geld op te halen. Nu de Ronde zo'n succes had gehad benaderden ze zaken uit heel Oosterhout. Ze brachten zelf affiches rond en hingen spandoeken op. Staalkabels, buizen en jute moesten ieder jaar tevoorschijn gehaald worden, een zwaar werk waar kapelaan Verschueren graag een handje bij toestak. Ieder jaar opnieuw was het spannend als al het materiaal weer uit de kasten en kisten van de zolder werd gehaald. Waren alle rugnummers nog compleet? Had De Vos niet per ongeluk een aantal buizen en staalkabels als oud ijzer verkocht? Was het jute niet al te erg beschimmeld en verstoft? Kon Herman Sestig weer met zijn Jawa voorop rijden? De werkploeg kreeg ieder jaar opnieuw zijn instructies. De hele wijk was betrokken bij de Ronde. In bijna iedere familie was wel iemand ingeschakeld bij de organisatie. Voor de wijk was het een feestelijke dag. Veel 'oud-vurhaaiers" kwamen dan, net als met de kermis, terug naar familie en kennissen in hun oude buurt.

TRADITIONEEL VERREDEN OP 16 AUGUSTUS

Vanaf 1958 werd de Ronde op 15 augustus verreden, feest van Maria Hemelvaart, in die tijd nog een officiële zondag in het katholieke Zuiden. Kapelaan Verschueren stel de datzelfde jaar een premie van 25 gulden beschikbaar voor iedere Oosterhoutse renner die meedeed vanwege zijn zilveren priesterfeest. Goof van Geloof was voor het eerst betrokken bij de Ronde: hij was microfonist. De Harmonie trok langs het parcours. Er waren op het gemeentehuis tienduizend entreekaartjes gedrukt, wat een aardige indicatie levert voor het aantal bezoekers. De manier waarop het parcours werd afgezet veranderde nog niet, jute aan staalkabel. Aan de ijzeren buizen had Walter Vermijs inmiddels ogen gelast om de kabel wat beter te kunnen geleiden. De gaten die voor de buizen in straten en trottoirs waren geboord liepen natuurlijk in de maanden daarna vol met straatvuil, ieder jaar opnieuw was het een heksentoer om ze weer terug te vinden. Maar dat waren kleine problemen die men voor lief nam.

SPONSORING EN PROFESSIONALS

Met de financiering waren steeds grotere bedragen gemoeid: WA-verzekeringen, regenverzekering, afdrachten aan de KNWU, materiaalaankopen, programmaboekjes, reiskosten voor de renners, het geluid, enzovoort. Daarom nam sponsoring een steeds belangrijker plaats in. Al heel gauw werden naast de Oosterhoutse winkels en bedrijven ook andere aangeschreven zoals: FLEXA, HERO, DE 3 HOEFIJZERS, GAZELLE: allemaal leverden ze rond 1960 al een bijdrage. De gemeente deed ook een duit in het zakje. De verschuldigde vermakelijkheidsbelasting werd als subsidie teruggegeven. Het comité probeerde jaarlijks de Ronde beter en spectaculairder te maken. Zo stel de Walter Vermijs in 1961 voor om ook een damesronde te houden. Maar dat was nog een brug te ver: dat feest ging niet door omdat kapelaan Verschueren "morele bezwaren" aanvoerde. Het jaar daarop verschenen voor het eerst Belgische renners aan de start. Het parcours van eertijds was inmiddels belangrijk verbeterd dank zij de grote sanering en stadsvernieuwing die had plaats gevonden, In plaats van over de kinderkoppen en klinkers jaagden de renners nu grotendeels over het asfalt. In plaats van door de Lindelaan die was opgebroken, reden ze nu een afslag verder, door de Meidoornlaan en dat is verder altijd zo gebleven. Bij die sanering werd in 1964 ook de molen afgebroken, maar even daarvoor, oktober 1963, kregen Juffrouw Nooren en haar equipe een splinternieuw wijkhuis. Het werd ingezegend door Mgr. Van Loon, pastoor van de Sint. Antoniusparochie. "We waren er apetrots op. Als je het nou ziet staan is het vergeleken met het huidige Heidehof net niks, (nu zit er jongerencentrum "De Wieken") maar voor toen was het een flink gebouw" zegt Henk van Bijnen.

LUSTRUM MET DEELNAME VAN PROFESSIONALS

De tiende ronde, in 1965, werd echt groots gevierd. Behalve de nieuwelingen en amateurs die tot dan toe de koers hadden bevolkt, reden nu voor het eerst profs en onafhankelijke mee. De TELEVIZIER-ploeg uit de Tour de France gaf acte de presénce en werd gehuldigd. Vanaf 1966 waren ook aspiranten van de partij, die met zeventien rondjes ofwel dertig kilometer toch al een aardige prestatie moesten leveren. De vijftiende ronde in 1970 werd een groot spektakel: profs achter Dernys en: (nu wel, voor het eerst en het laatst) een damesronde!!! Bij de profs zaten alle grote namen: Peter Post, Joop Zoetemelk, Rini Wagtmans, Leo Duyndam enzovoort. Bij de dames streden 25 vedettes om de prijs, waaronder de damesachtervolgingsploeg die wereldkampioen was geworden. Een Oosterhoutse renster zat er helaas niet bij. Ook bij de twintigste ronde op 4 mei 1975 werd weer groots uitgepakt: 48 profs uit binnen- en buitenland reden mee. De leden van de even oude, ook jubilerende drumband Excelsior verkochten dat jaar lootjes en programmaboekjes. Het jaar daarop, in 1976, reden er zelfs 83 professionals mee, waaronder de ploegen van Ti-Raleigh, Ormas-Sharp en Frisol. Voor het eerst werd er toen gestreden om de Grote Prijs van Jamin.

VOOR EEN KEER DE WARANDE

In 1977 deden ze het weer wat rustig aan, zonder profs. Net als in 1978, maar toen duurde de Ronde wel twee dagen: zaterdag én zondag. In 1979 was hij weer gewoon op zondag, maar wel met deelname van maar liefst 60 profs, waaronder Jan Raas, Joop Zoetemelk, Gerrie Kneteman, Henk Lubberding en nog veel meer vedettes. De liefhebbers reden toen vijfentwintig, de amateurs zestig en de profs 100 rondjes. Die Ronde was overigens ook de enige die niet in de wijk werd verreden. Vanwege reconstructiewerkzaamheden aan het wegdek moest worden uitgeweken naar de wielerbaan op de Warande. Een deel van de wedstrijden vond s avonds plaats op een verlichte baan. Het was ook de enige ronde die geen batig saldo opleverde. Van te voren waren veel kosten gemaakt om de baan, die volgens de internationale voorschriften iets te smal was, een tegel breder te maken. Op de dag zelf viel het bezoekersaantal tegen. Zodat iedereen blij was dat in 1980 de Ronde weer gewoon in de eigen wijk kon plaats vinden.

DE GROTE PRIJS PIET FRANKEN

Geschiedenis Piet Franken was midden in de wijk geboren. Als kleine jongen was hij al gek van wielrennen. Twaalf jaar oud werd hij aspirant- lid van De Jonge Renner. Piet ontwikkelde een geweldig koersinzicht. Altijd erbij als de slag viel, maar door gebrek aan een goed eindschot zelden eindoverwinnaar. Hij reed de Ronde van de Molen wel 16 keer, zonder hem ooit een keer te winnen. Hij was geweldig populair in de wijk én in de sport. "Sommige renners vallen op door hun koersinzicht of door hun opvallend rijden. Anderen door hun gulle lach, door kleding of door hun gedrag. Piet Franken had dat allemaal in een persoon verenigd. Hij had hierdoor veel vrienden gemaakt en iedereen, renner of supporter, kende Piet Franken.

Hij schroomde niet om via scherpe kritiek wereldkundig te maken wat hem niet zinde. Hij maakte het zich nooit gemakkelijk," schreven Louis Schats en Bertus van Leest later in het jubileumboek van de Jonge Renner. Piet reed in 1980 zijn laatste seizoen. Op 14 maart 1981 overleed hij tijdens een trainingskamp op Gran Canaria na een auto-ongeval, 32 jaar oud. De verslagenheid in de wijk en in de sportwereld was groot. Vanwege de emotionele band die er bestond tussen de wijk en Piet Franken besloten het Rondecomité en De Jonge Renner om de Ronde van de Molen voortaan te verrijden om de Grote Prijs Piet Franken. In 1981 werd de Trofee voor het eerst uitgereikt.

MEDEWERKING VAN DE WIJK BLIJFT

De buurtbewoners werkten dat jaar, nog meer dan anders, eendrachtig samen om de Ronde tot een succes te laten worden, onder andere door geparkeerde auto's op tijd van parcours te halen, huisdieren binnen te houden, door loten te verkopen of hand en spandiensten te verrichten. Maar behalve van de wijk kwam er ook medewerking van andere verenigingen uit Oosterhout. Zo was TSC bereid om de wedstrijd tegen Rood-Wit niet op zondag maar al op zaterdag te spelen, leverde zeevisclub Strijen de bochtencommissarissen en zorgde de Harley-Davidson Club Oosterhout voor wat extra attractieve elementen.

TERUG NAAR DE AMATEURSTATUS

Bij de dertigste Ronde in 1985 reden er geen profs meer mee. Het prijzengeld voor de beroepsrenners liep wel erg hoog op. "Dat was bijna niet meer op te brengen. Daarbij hadden we de laatste keer een hoop heisa gehad met de belastingen, over de betaling aan de buitenlandse renners," vertelde Jan de Swart. "Daarom besloten we om weer een amateurevenement te worden. We hoefden dan ook geen entree meer te vragen. Met de sponsoring en de loterij kwamen we dan wel uit de kosten. Wat we over hielden bleef gewoon naar het wijkwerk gaan."

DOORGAAN OF STOPPEN?

Het was even de vraag geweest of er een 32e Ronde zou komen. Dé grote man van het comité, lid vanaf het eerste uur, overleed in 1986. "Janus van Oerle was overleden en die kreeg in januari altijd al de kriebels. Nu was dat er niet van gekomen. Kort voor de vakantie moest er iets gebeuren. We bespraken het met de familie van Oerle. Janus had zeker gewild dat de koers was blijven voortbestaan, zeiden ze. Daarom zijn wij ermee doorgegaan", zei Goof van Geloof in het Kanton van 1 oktober 1987.

VEERTIGSTE RONDE MET VERSCHILLENDE JUBILEA

En zo is de Ronde nu al weer een aantal jaren de slotkoers van het seizoen waar veel renners nog eens graag even willen "vlammen". Ergens in de zeventiger jaren, toen Maria Hemelvaart als officiële feestdag kwam te vervallen, is de Ronde namelijk verplaatst naar eind september/begin oktober. "Een datum waar we blij mee zijn", zei Jan de Swart indertijd. "Je zit niet in het gedrang van al die zomerkoersen en je vormt de afsluiting van het sportseizoen waar ieder toch min of meer naar toe leeft." Bij de veertigste Ronde wil de werkgroep "veertig jaar Ronde van de Molen" een paar mensen speciaal in het zonnetje zetten. Op de eerste plaats hoopt ze Goot van Geloof te kunnen huldigen, de man die veertig jaar lang heel actief deel uitmaakte van het Comité. Een volstrekt unieke prestatie die tot bewondering dwingt! Op de tweede plaats zijn er een paar personen in de vrijwilligersgroep die al ruim veertig jaar belangeloos meewerken om van de Ronde iedere keer opnieuw een groot feest te maken. Dat zijn Bart van de Mosselaar en Gerrit Adriaansen. Tenslotte is er onze stadspromotor Willy Koumans, die al heel jong begon met het sjouwen van dranghekken en ander materiaal, maar die er de laatste tien jaar vooral voor heeft gezorgd dat er reclame- en sponsorgelden binnenkwamen. Zonder het enthousiaste Comité en zonder alle vrijwillige medewerkers uit de wijk zou de Ronde van de Molen zeker de veertig jaar niet gehaald hebben!

VIJFTIGSTE RONDE, maar nu gaan wij in 2008 op naar de 54e Ronde dus zorg dat u er bij bent.

Ook de vijftigste Ronde van de Molen was opnieuw een groot succes waarvan de onderstaande kleine selectie van foto's, eigendom van de heer J. Pijpers, het bewijs, vormen.

In de Permenance is het druk zoals altijd	Jan Pijpers Bestuurslid (dagorganisatie) op weg	Joop Videler ( Oud bestuurslid) maar nog steeds betrokken
Uitgeven van de rugnummers	Hens Kieboom (Bestuurslid) met zijn echtgenote zijn van onschatbare waarde	De Jurybus op de finish dus alles staat gereed
De start, altijd en overal hetzelfde, wringen om maar 1e te zijn	De ultieme sprint naar de finish en hier word je pas echt 1e	Het interview met de winnaar
Het "zenuwengedoe" bij de start van de volgende categorie en het daarbij behorende interview met "De Speaker"	Het startpistool, niet echt onbelangrijk	De jeugd die zo graag wil wielerrennen en dat kan bij ons.
Het licht staat op groen dus wat ons aan gaat kunnen de Elite/Beloften kunnen weg!